Samenvatting Elisabeth Kübler-Ross lezing – Pim van Lommel

Cardioloog Pim van Lommel kreeg in zijn werk te maken met BDE bij mensen die een hartstilstand meemaakten. Samen met enkele collega’s verzamelde hij ervaringen die in een internationaal gerenommeerd wetenschappelijk tijdschrift werden gepubliceerd. Dat artikel bracht heel wat teweeg in de rationele, medische wereld. Voor Van Lommel werd het een belangrijk onderwerp en tien jaar geleden schreef hij het boek Eindeloos BewustzijnEen wetenschappelijke visie op de bijna-doodervaring. Op 22 november j.l. werd het oudste Bijna Thuis Huis in Nieuwkoop vernoemd naar Elisabeth Kübler-Ross. Ter gelegenheid daarvan gaf Pim van Lommel in de NH kerk de eerste EKR-lezing.

Een korte samenvatting.

De praktische betekenis van onderzoek naar  bijna-dood ervaringen (BDE) voor palliatieve en terminale zorg

Al eeuwen worden er meldingen gedaan door mensen die zich een buitengewone bewustzijnservaring herinnerden na een levensbedreigende crisis. Dit wordt tegenwoordig een bijna-doodervaring (BDE) genoemd. Deze ervaringen worden steeds vaker gemeld omdat de overlevingskansen door de verbeterde reanimatietechnieken toenemen. De acceptatie van de ervaring door familie, verpleging en artsen, evenals de acceptatie en integratie door de BDE-er zelf, is een moeizaam en langdurig proces. Er zijn verscheidene theorieën genoemd om de BDE wetenschappelijk te kunnen verklaren, want deze bijzondere bewustzijnstoestand kan niet alleen optreden bij een hartstilstand, maar ook bij andere kritieke, medische situaties zoals shock, coma, of bijna-verdrinking, en ook tijdens meditatie of bij een ernstige depressie, tijdens een stervensproces, of zonder duidelijke oorzaak. Deze ervaring is altijd transformatief: de angst voor de dood verdwijnt, er is een nieuw inzicht in wat belangrijk is in het leven, en er ontstaat vaak een verhoogde intuïtieve gevoeligheid.

Continuïteit

In vier studies naar BDE bij in totaal 562 patiënten die een hartstilstand hadden overleefd, werden identieke resultaten gevonden en eensluidende conclusies getrokken. Uit deze studies bleek namelijk dat er géén medische, fysiologische, farmacologische of psychologische verklaring is waarom sommige mensen wel en de meeste mensen geen BDE ervaren tijdens een hartstilstand. Volgens deze studies is de heersende, materialistische visie van artsen, filosofen en psychologen op de relatie tussen hersenen en bewustzijn te beperkt om het verschijnsel te kunnen duiden. Want wetenschappelijk onderzoek naar BDE confronteert mensen met de beperkingen van de huidige medische inzichten over het  bewustzijn in relatie met de functie van de hersenen. Het materialistische paradigma moet ter discussie worden gesteld, want er zijn goede redenen om aan te nemen dat het bewustzijn niet altijd samenvalt met het functioneren van de hersenen: het kan ook los van het lichaam ervaren worden, en er lijkt een continuïteit van bewustzijn te bestaan na de dood van het lichaam. In de lezing ging Van Lommel dieper in op de verschillende elementen van een BDE en op de uitval van neurofysiologische processen in de hersenen tijdens een hartstilstand.

Ingrijpend
Een BDE komt veel vaker voor dan tot nu toe werd gedacht, en de individuele gevolgen van zo’n ervaring zijn veel ingrijpender dan ooit door artsen, verpleging en familie voor mogelijk werd gehouden. Alle werkers in de palliatieve en terminale zorg, maar ook stervende patiënten en hun familie, zouden op de hoogte moeten zijn van de bijzondere ervaringen die tijdens een periode van klinische dood, coma, sterfbed (levenseinde-ervaring), of ná het overlijden kunnen optreden. Duidelijke levensveranderingen, waaronder het verdwijnen van de angst voor de dood, zijn vaak het gevolg van deze ervaringen, en dit geldt ook voor ervaringen tijdens het sterfbed. Door ruimte en aandacht te geven aan deze ervaringen, zonder er direct een oordeel over uit te spreken, kunnen de patiënt en zijn familie de ervaring in het nog resterende leven integreren. Van Lommel hoopt dat we in de naaste toekomst zullen begrijpen hoe we nu, maar ook na onze fysieke dood, verbonden blijven met elkaar en dat we in staat zullen zijn met heel ons hart te leren luisteren. Ook hoopt hij dat we leren om iedereen die een BDE, een levenseinde-ervaring, of een postmortale ervaring heeft gehad, liefdevol en respectvol te benaderen en te eerbiedigen. Hun levens veranderden op een manier waarop zij totaal niet waren voorbereid en zij berichten allemaal dat ze hun ideeën over leven en dood fundamenteel hebben veranderd.

Boek: Eindeloos Bewustzijn
www.pimvanlommel.nl