Maatregelen coronavirus voor VPTZ-organisaties – bijgewerkt 27 maart 2020

Vrijdag 27 maart 2020

Dit bericht wordt zodra er nieuwe informatie is, geactualiseerd. Hieronder ziet u wat de laatste wijzigingen zijn.

Dit bericht is geactualiseerd op 27 maart 2020:
Zorgbrede ontwikkelingen

Dit bericht is geactualiseerd op 24 maart 2020:
Op 23 maart heeft het kabinet aanvullende maatregelen genomen

Dit bericht is geactualiseerd op 19 maart 2020:
Beschikbaarheid corona-testen in hospices
Eisen aan beschermingsmiddelen voor vrijwilligers
Hoe kunnen en moeten we anticiperen op een mogelijke lockdown?
Is het raadzaam om voor betaalde coördinatoren arbeidstijdsverkorting aan te vragen?
Gevolgen terugloop cliënten op de VWS subsidieregeling

Dit bericht is geactualiseerd op 18 maart 2020:
Beschikbaarheid beschermingsmiddelen wordt landelijk gecoördineerd

Dit bericht is geactualiseerd op 17 maart 2020:
Er dreigt een tekort aan beschermmaterialen in het hospice, wat moet ik doen?


Op zondag 15 maart 2020 heeft het kabinet vergaande maatregelen aangekondigd om de verspreiding van het coronavirus zo goed mogelijk te beperken. Deze maatregelen hebben een grote impact op de maatschappij en we snappen dat dit ook de nodige gevolgen heeft voor de leden van VPTZ Nederland.

Er is nog veel onzekerheid over de verdere ontwikkelingen en mogelijke gevolgen. Helaas kunnen wij die niet wegnemen, maar wij houden de ontwikkelingen natuurlijk nauw in de gaten. Op aanvullende vragen, dilemma’s of knelpunten die bij ons binnenkomen proberen we een zo goed mogelijk antwoord te geven. Daarnaast zullen we goede voorbeelden, tips en andere ontwikkelingen bij onze leden zo goed en actief mogelijk volgen en hier publiceren.


Zorgbrede onwikkelingen
De coronacrisis heeft niet alleen grote gevolgen voor VPTZ-organisaties, maar heeft een grote impact op het hele zorglandschap. Dit brengt vraagstukken met zich mee die verder gaan dan de inzet door vrijwilligers thuis of de terminale zorg in hospices aan mensen zonder corona-klachten.

Zo zijn er aan de ene kant signalen dat leden van de vereniging hun deuren tijdelijk sluiten, terwijl er aan de andere kant oplossingen worden gezocht voor het plaatsen van corona-patiënten buiten het ziekenhuis. Daar komt het vraagstuk hoe en waar corona-patiënten in de laatste levensfase verzorgd kunnen worden bij. U kunt hierbij denken aan hotels die hun gebouwen aanbieden of het openen van een ‘corona-hospice’ zoals daar in Leersum naar wordt gekeken.

VPTZ Nederland volgt deze ontwikkelingen nauwgezet en is zijdelings betrokken. Voor nu is aan te geven dat aan de nieuwe ontwikkelingen nog de nodige haken en ogen zitten, zoals het leveren van de beroepsmatige zorg, hoe zijn de verzekeraars hierbij aangesloten en hoe ziet de verdere financiering eruit? Het landelijke beleid van de overheid is er op dit moment op gericht om alle nodige zorg landelijk te verdelen en zorg te dragen voor een goede spreiding van patiënten. We adviseren dan ook dat er altijd afstemming plaatsvindt met het ROAZ, GGD of het landelijke coördinatiecentrum als u voornemers bent een initiatief te ontplooien.

We horen het graag als u betrokken bent bij een initiatief, zodat we dit mee kunnen nemen in de gesprekken die we voeren met de verschillende landelijke partijen. U kunt dit aangeven in de vragenlijst die vrijdag 27 maart per e-mail verzonden is of een e-mail sturen naar info@vptz.nl.

Hebben vrijwilligers ook zorgplicht?
Nee, vrijwilligers hebben geen zorgplicht.
Vrijwilligers zijn dus vrij om af te zien van ondersteuning van een cliënt als ze zich daar niet prettig bij voelen. Ook VPTZ-organisaties kunnen zelf beslissen geen vrijwilligers meer in te zetten, indien dat vanuit hun verantwoordelijkheid naar de vrijwilligers nodig is.

Kunnen vrijwilligers nog ingezet worden in het hospice of in de thuissituatie?
Het RIVM heeft richtlijnen opgesteld voor medewerkers in ziekenhuizen en verpleeghuizen. Deze richtlijnen kunnen ook voor vrijwilligers in acht genomen worden.

Vrijwilligers zonder gezondheidsklachten kunnen ingezet worden bij cliënten.
Vrijwilligers zonder gezondheidsklachten kunnen volgens de richtlijnen van het RIVM ingezet worden. Dit geldt voor de vrijwilligers in het hospice en voor vrijwilligers thuis. Hierbij geldt dat het raadzaam is om in alle gevallen het gesprek open te houden. Stellen de cliënten en mantelzorgers in de thuissituatie de inzet van de vrijwilligers nog op prijs? Voelen alle vrijwilligers zich er goed bij om ingezet te worden in deze periode? Wij kunnen hier als landelijk bureau geen regels voor opleggen, maar adviseren u om hier als individuele organisatie keuzes in te maken.

Een tekort aan vrijwilligers dreigt, wat moet ik nu doen?
Als er een tekort aan vrijwilligers is, komt de goede zorg aan cliënten onder druk. Er zijn organisaties die tegen deze grens aanlopen, met name in hospices. Een aantal maatregelen uit de praktijk die genomen worden of kunnen worden:

Uit het bovenstaande blijkt ook dat er niet een maatregel is die voor iedereen geldt. Het is belangrijk om ook hier het gesprek open te houden en afhankelijk van de situatie beslissingen te nemen.

Wat moet ik doen als ik Corona-besmetting vermoed in het hospice (bij cliënt of vrijwilliger)?
Deze specifieke vraag hebben we voorgelegd aan het RIVM. Op het moment dat er een vermoeden bestaat moet contact opgenomen worden met de huisarts van de cliënt. Bij vermoedelijke besmetting van een vrijwilliger kan contact gezocht worden met haar/zijn huisarts of met de plaatselijke GGD. De huisartsen staan in nauw contact met de GGD en zullen op dat moment bepalen welke maatregelen nodig zijn. Het RIVM geeft aan dat verdere richtlijnen op dit moment (nog) niet zijn te geven.


Beschikbaarheid corona-testen voor patiënten in hospices
Bij het ministerie van VWS is het signaal afgegeven dat het belangrijk is dat ‘verdachte’ bewoners en zorgmedewerkers op corona getest kunnen worden, net zoals dat in ziekenhuizen gebeurt. Het belang daarvoor wordt gezien en dit wordt meegenomen in de verdere overleggen en besluitvorming daar. Zodra hier meer over bekend is, laten we u dat weten.


Er dreigt een tekort aan beschermmaterialen in het hospice, wat moet ik doen?

Dit signaal is inmiddels besproken in het crisisteam van het ministerie van VWS dat zich bezighoudt met de problematiek in verpleeghuizen. Besloten is dat de situatie in hospices meegenomen wordt in het overleg van dit crisisteam.


Welke eisen worden er gesteld aan de beschermingsmiddelen voor vrijwilligers?

Vrijwilligers die aan het bed staan, moeten dezelfde beschermingsmiddelen kunnen gebruiken als de beroepsmatige zorg. Wij adviseren dat u hierover afstemt met de beroepsmatige zorg die bij uw organisatie betrokken is.


Landelijke aanpak distributie beschermingsmiddelen
Door de ontwikkelingen rondom het coronavirus is er een grote behoefte ontstaan aan beschermingsmiddelen voor het verzorgen van (mogelijke) corona patiënten. De afgelopen periode is er door kleine leveranties en de hulp onderling de ergste nood opgevangen, maar dat is niet genoeg. De situatie is nijpend. Om de situatie zo goed mogelijk te kunnen beheersen is er door de overheid een landelijke aanpak vastgesteld.  Vanaf 18 maart 2020 zal de distributie van medische hulpmiddelen die zeer beperkt tot niet leverbaar zijn en essentieel zijn voor de voortzetting van de gezondheidszorg centraal worden ingekocht, (her)verdeeld en gedistribueerd. Hiervoor zijn regionaal 12 coördinatoren aangewezen. Heeft u een tekort of een vraag of de beschikbaarheid dan kunt u contact opnemen met de betreffende coördinator.

In deze bijlage vindt u de aanvullende informatie en contactgegevens van de regionale coördinatoren: Communicatie centrale inkoop en distributie 17-3.
De contactgegevens van de regionale coördinatoren vindt u op de website van de GGD GHOR.

Wat moet ik doen als ik twijfels heb over de opname/ondersteuning van een cliënt? Mocht u twijfels hebben over de opname of ondersteuning thuis van een specifieke cliënt, overleg dan in eerste instantie met de huisarts en thuiszorg. Daarnaast is er een landelijk informatienummer beschikbaar voor vragen van burgers: 0800-1351.

Bezoek in het hospice
Ook bij twijfels over het bezoek in het hospice adviseren wij om in overleg te treden met de betrokken familie en beroepskrachten. We begrijpen dat het ingewikkeld is om bezoek te weigeren bij mensen in de laatste levensfase. Mocht iemand met milde klachten toch een bezoek willen brengen dan adviseren wij om dit af te stemmen met de huisarts en/of de thuiszorgorganisatie. VPTZ Nederland kan hier geen algemeen geldende regel voor opstellen omdat dit per situatie erg kan verschillen.

Welke aanvullende maatregelen kunnen we nog nemen in het hospice?

Belangrijk is dat dit goed gecommuniceerd wordt naar cliënten en naasten. Over het algemeen blijkt dat hier voldoende begrip voor is.


Hoe kunnen en moeten we anticiperen op een mogelijke lockdown?
Wij begrijpen dat u zich hierop zo goed mogelijk wilt voorbereiden voor het geval deze maatregel in Nederland genomen wordt. We hebben daarom dit vraagstuk aan het ministerie van VWS voorgelegd. Vooralsnog is er geen sprake van een lockdown. Het ministerie neemt het punt wel mee in het overleg met het crisisteam. Zodra er meer over bekend is zullen wij u hierover informeren.


Is het raadzaam om voor betaalde coördinatoren arbeidstijdsverkorting aan te vragen?

Op 17 maart 2020 heeft het kabinet een noodpakket met economische maatregelen gepresenteerd. De precieze uitvoering daarvan wordt in de komende tijd uitgewerkt. Wij hebben deze vraag voorgelegd aan het ministerie van VWS. De regeling voor arbeidstijdverkorting geldt alleen voor organisaties die in acute problemen zijn gekomen en de lonen niet meer kunnen betalen. De organisaties die voor 2020 een subsidieregeling ontvangen, zouden in staat moeten zijn om de loonkosten dit jaar te blijven betalen.
Op dit moment hoeft door VPTZ-organisaties daarom geen arbeidstijdverkorting aangevraagd te worden.


Door de mogelijke vermindering van het aantal cliënten zullen we subsidie mis gaan lopen. Is daar al over nagedacht?
Ook dit hebben we neergelegd bij het ministerie van VWS. Het is nu nog niet mogelijk om in kaart te brengen wat de gevolgen zijn en hoe daar op ingespeeld moet worden. Voor het jaar 2021 wordt de subsidie gebaseerd op het aantal cliënten dat in 2019 ondersteund is. Dit gaat dus pas spelen bij de subsidie-aanvraag voor het jaar 2022. We hebben dus nog even de tijd om dit te bespreken, waardoor we ons nu eerst op de acute problemen kunnen richten.


Op 23 maart heeft het kabinet aanvullende maatregelen genomen in de aanpak van het coronavirus:

Ook eerder afgegeven maatregelen blijven gelden:

Daarnaast blijft het belangrijk goede hygiënemaatregelen te nemen. Goede hygiëne draagt bij aan het voorkomen van besmetting.

Ontwikkelingen
We realiseren ons dat er op dit moment veel onzekerheid is over verdere ontwikkelingen en mogelijke gevolgen. Helaas kunnen wij die niet wegnemen, maar wij houden de ontwikkelingen natuurlijk nauw in de gaten. Mocht u aanvullende vragen, dilemma’s knelpunten of tips hebben dan horen we die natuurlijk graag. Wij proberen daar een zo goed mogelijk antwoord op te geven en kunnen dat delen met de andere leden van de vereniging.

Informatie RIVM
Het RIVM heeft de meest actuele informatie op hun website staan. U vindt hier regelmatig updates, veelgestelde vragen en informatiefilmpjes.
www.rivm.nl

Actualiseren informatie
VPTZ Nederland volgt alle ontwikkelingen op de voet. Als er veranderingen zijn in de adviezen van het RIVM of als vragen van leden aanleiding geven voor nieuwe informatie, dan passen wij dit bericht aan.