Maatregelen coronavirus voor VPTZ-organisaties – bijgewerkt 19 mei 2020

Dinsdag 19 mei 2020

Dit bericht is 19 mei geactualiseerd met informatie over:


Op zondag 15 maart 2020 heeft het kabinet vergaande maatregelen aangekondigd om de verspreiding van het coronavirus zo goed mogelijk te beperken. Deze maatregelen hebben een grote impact op de maatschappij en we snappen dat dit ook de nodige gevolgen heeft voor de leden van VPTZ Nederland. Op 21 april heeft het kabinet aangekondigd dat de meeste coronamaatregelen in Nederland worden verlengd tot en met 19 mei. In de week vóór19 mei beoordeelt het kabinet wat er voor de periode daarna nodig is. Op de website van de rijksoverheid vindt u alle maatregelen en veelgestelde vragen hierover:
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/veelgestelde-vragen-over-de-aanpak-van-het-nieuwe-coronavirus-in-nederland

Er is nog veel onzekerheid over de verdere ontwikkelingen en mogelijke gevolgen. Helaas kunnen wij die niet wegnemen, maar wij houden de ontwikkelingen natuurlijk nauw in de gaten. Op aanvullende vragen, dilemma’s of knelpunten die bij ons binnenkomen proberen we een zo goed mogelijk antwoord te geven. Daarnaast zullen we goede voorbeelden, tips en andere ontwikkelingen bij onze leden zo goed en actief mogelijk volgen en hier publiceren.

Hieronder vindt u veelgestelde vragen met bijhorende antwoorden. Heeft u een vraag die hier niet bij staat, dan horen we dat natuurlijk graag. U kunt contact met ons opnemen via info@vptz.nl en 033-7601070.

  1. Hebben vrijwilligers ook zorgplicht?
  2. Kunnen vrijwilligers nog steeds ingezet worden?
  3. Heeft de overheid extra maatregelen getroffen zodat vrijwilligers ingezet kunnen blijven worden?
  4. Zijn er beschermingsmaterialen en coronatesten beschikbaar voor coördinatoren en vrijwilligers van VPTZ-organisaties?
  5. Een tekort aan vrijwilligers dreigt, wat moet ik nu doen?
  6. Wie coördineert de landelijke distributie van beschermingsmiddelen?
  7. Wat moet ik doen als ik twijfels heb over de opname/ondersteuning van een cliënt?
  8. Wat moet ik doen als ik Corona-besmetting vermoed in het hospice (bij cliënt of vrijwilliger)?
  9. Zijn er coronatesten beschikbaar voor patiënten in hospices?
  10. Mag er nog bezoek in het hospice komen?
  11. Ben ik als organisatie aansprakelijk als een vrijwilliger of een cliënt besmet raakt?
  12. Hoe kunnen en moeten we anticiperen op een mogelijke lockdown?
  13. Wat is de rol van mijn organisatie bij het creëren van extra plekken voor zorg aan coronapatiënten?
  14. Is het raadzaam om voor betaalde coördinatoren arbeidstijdsverkorting aan te vragen?
  15. Door de mogelijke vermindering van het aantal cliënten zullen we subsidie mis gaan lopen. Is daar al over nagedacht?
  16. Hebben vrijwilligers ook zorgplicht?
    Nee, vrijwilligers hebben geen zorgplicht.
    Vrijwilligers zijn dus vrij om af te zien van ondersteuning aan een cliënt als ze zich daar niet prettig bij voelen. Ook kunnen VPTZ-organisaties zelf beslissen geen vrijwilligers meer in te zetten of helemaal te stoppen met het leveren van hulp en ondersteuning thuis of in het BTH/hospice.
  17. Kunnen vrijwilligers nog steeds ingezet worden?.
    Vrijwilligers zonder gezondheidsklachten kunnen volgens de richtlijnen van het RIVM ingezet worden. Dit geldt voor de vrijwilligers in het hospice en voor vrijwilligers thuis. Hierbij geldt dat het raadzaam is om in alle gevallen het gesprek open te houden. Stellen de cliënten en mantelzorgers in de thuissituatie de inzet van de vrijwilligers nog op prijs? Voelen alle vrijwilligers zich er goed bij om ingezet te worden in deze periode? Wij kunnen hier als landelijk bureau geen regels voor opleggen, maar adviseren u om hier als individuele organisatie keuzes in te maken.
  18. Heeft de overheid extra maatregelen getroffen zodat vrijwilligers ingezet kunnen blijven worden?
    Uit de inventarisatie die VPTZ Nederland wekelijks uitzet onder de leden van de vereniging blijkt dat de coronacrisis gevolgen heeft voor alle soorten leden: Vrijwilligers Thuis, Bijna-Thuis-Huizen, Highcare Hospices en Palliatieve Units. Hieruit blijkt dat de maatregelen die getroffen worden ervoor zorgen dat er een afname is in het aantal bedden dat beschikbaar is voor palliatieve terminale zorg voor patiënten zonder (een verdenking van) besmetting met het coronavirus. Zie voor de grote lijnen het nieuwsbericht op de publieke website van VPTZ Nederland: https://www.vptz.nl/actueel/nieuws/gevolgen-coronavirus-op-aanbod-vrijwilligers-palliatieve-terminale-zorg/VPTZ Nederland is op dit moment met het ministerie van VWS en PZNL in gesprek over hoe de zorg voor mensen die terminaal zijn maar géén corona hebben overeind te houden in de komende weken. We houden u op de hoogte van de ontwikkelingen.
  19. Zijn er beschermingsmaterialen en coronatesten beschikbaar voor coördinatoren en vrijwilligers van VPTZ-organisaties?
    Er is veelvuldig contact geweest met het ministerie van VWS over de beschikbaarheid van coronatesten en beschermingsmateriaal voor vrijwilligers. Dit is van groot belang zodat de zorg aan terminale patiënten zo optimaal mogelijk geboden kan (blijven) worden. Hierover zijn nu de eerste positieve resultaten te melden. Vanaf 18 mei zijn er coronatesten beschikbaar voor vrijwilligers in de palliatieve terminale zorg. Als de vrijwilliger 24 uur lang klachten heeft neemt de vrijwilliger contact op met de GGD voor een test. Totdat de uitslag bekend is, wordt de zorg overgenomen door anderen (dus in dit geval andere vrijwilliger of wijkverpleging).

    Ook heeft VPTZ Nederland overleg gehad met het ministerie over de procedure voor het beschikbaar stellen van persoonlijke beschermingsmiddelen aan vrijwilligers. Op 19 mei is de Richtlijn Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM) voor mantelzorgers, PGB-gefinancierde zorgverleners en vrijwilligers in palliatieve zorg verschenen. Hierin staat beschreven welke procedure er gevolgd moet worden om bij een (vermoeden van) corona-besmetting bij een cliënt. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn niet preventief beschikbaar.

 

  1. Een tekort aan vrijwilligers dreigt, wat moet ik nu doen?
    Als er een tekort aan vrijwilligers is komt de goede zorg aan cliënten onder druk. Er zijn organisaties die tegen deze grens aanlopen, met name in BTH’s/hospices. Een aantal maatregelen uit de praktijk die genomen worden of kunnen worden:

Uit het bovenstaande blijkt ook dat er niet een maatregel is die voor iedereen geldt. Het is belangrijk om ook hier het gesprek open te houden en afhankelijk van de situatie beslissingen te nemen.

  1. Wie coördineert de landelijke distributie van beschermingsmiddelen?
    Door de ontwikkelingen rondom het coronavirus is er een grote behoefte ontstaan aan beschermingsmiddelen voor het verzorgen van (mogelijke) corona patiënten. Om de situatie zo goed mogelijk te kunnen beheersen is er door de overheid een landelijke aanpak vastgesteld. Vanaf 18 maart 2020 worden medische hulpmiddelen die zeer beperkt tot niet leverbaar zijn en essentieel zijn voor de voortzetting van de gezondheidszorg centraal ingekocht, (her)verdeeld en gedistribueerd. Hiervoor zijn regionaal 12 ROAZ-coördinatoren aangewezen. Heeft u een tekort of een vraag over de beschikbaarheid dan kunt u contact opnemen met de betreffende ROAZ-coördinator. De contactgegevens van deze regionale coördinatoren vindt u op de website van de GGD GHOR.
  2. Wat moet ik doen als ik twijfels heb over de opname/ondersteuning van een cliënt?
    Mocht u twijfels hebben over de opname of ondersteuning thuis van een specifieke cliënt, overleg dan in eerste instantie met de huisarts en thuiszorg. Daarnaast is er een landelijk informatienummer beschikbaar voor vragen van burgers: 0800-1351.
  3. Wat moet ik doen als ik Corona-besmetting vermoed in het hospice (bij cliënt of vrijwilliger)?
    Op het moment dat er een vermoeden bestaat moet contact opgenomen worden met de huisarts van de cliënt en/of met de plaatselijke GGD. Bij vermoedelijke besmetting van een vrijwilliger kan contact gezocht worden met haar/zijn huisarts of met de plaatselijke GGD. De huisartsen en de GGD’s staan in nauw contact met elkaar en zullen op dat moment bepalen welke maatregelen nodig zijn.
  4. Zijn er coronatesten beschikbaar voor patiënten in hospices?
    Bij het ministerie van VWS is het signaal afgegeven dat het belangrijk is dat ‘verdachte’ bewoners en zorgmedewerkers op corona getest kunnen worden, net zoals dat in ziekenhuizen gebeurt. Hiervoor geldt dat het landelijke testbeleid wordt gevolgd en alleen mensen die aan de landelijk vastgestelde criteria voldoen getest worden. Meer informatie hierover vindt u op de website van het RIVM.
  5. Mag er nog bezoek in het hospice komen?
    We begrijpen dat het ingewikkeld is om bezoek te weigeren bij mensen in de laatste levensfase. Vanuit het RIVM zijn er geen richtlijnen die specifiek voor hospices geldt. VPTZ Nederland kan hier geen algemeen geldende regel voor opstellen omdat dit per situatie erg kan verschillen. Bij twijfels over het bezoek in het hospice adviseren wij om in overleg te treden met de betrokken familie en beroepskrachten.
  6. Ben ik als organisatie aansprakelijk als een vrijwilliger of een cliënt besmet raakt?
    Omdat deze vraag een aantal malen is gesteld hebben we deze voorgelegd aan een deskundige van AON (de verzekeringsmaatschappij waarmee VPTZ Nederland een contract heeft, zodat leden gebruik kunnen maken van collectieve verzekeringen).
    Aansprakelijkheid is de verplichting om de nadelige gevolgen van een bepaalde gebeurtenis te dragen. Over het algemeen zal hier alleen sprake van zijn bij ‘nalatig gedrag’ van degene die aansprakelijk wordt gesteld.
    Maak goede afspraken met de vrijwilliger, de cliënt en de beroepsmatige zorg. Wijs hen op de eventuele risico’s en de RIVM-richtlijnen die gevolgd moeten worden. Dit kunt u eventueel schriftelijk vastleggen. Blijf gedurende het proces goed met elkaar in gesprek en stuur bij als u twijfels heeft over de veiligheid van vrijwilliger en/of cliënt. U heeft dan alles gedaan wat in uw macht ligt om besmetting te voorkomen.
  7. Hoe kunnen en moeten we anticiperen op een mogelijke lockdown?
    Wij begrijpen dat u zich hierop zo goed mogelijk wil voorbereiden voor het geval deze maatregel in Nederland genomen wordt. We hebben daarom dit vraagstuk aan het ministerie van VWS voorgelegd. Het ministerie neemt het punt mee in het overleg met het crisisteam. De overheid is de instantie die bepaalt of er in de toekomst een lockdown komt en voor wie er op welke manier uitzonderingen gemaakt kunnen worden, mocht daartoe besloten worden. Aangezien daar nu geen sprake van is en er ook geen duidelijkheid is over hoe dat praktisch ingevuld gaat worden mocht het daartoe komen, kunnen er ook niet alvast praktische handvatten voor worden gemaakt.
  8. Wat is de rol van mijn organisatie bij het creëren van extra plekken voor zorg aan coronapatiënten?
    De coronacrisis heeft niet alleen grote gevolgen voor VPTZ-organisaties, maar heeft een grote impact op het hele zorglandschap. Dit brengt vraagstukken met zich mee die verder gaan dan de inzet door vrijwilligers thuis of de terminale zorg in hospices aan mensen zonder corona-klachten. Zo zijn er aan de ene kant signalen dat leden van de vereniging hun deuren tijdelijk sluiten, terwijl er aan de andere kant oplossingen worden gezocht voor het plaatsen van corona-patiënten buiten het ziekenhuis. Daar komt het vraagstuk hoe en waar corona-patiënten in de laatste levensfase verzorgd kunnen worden bij.In de week van 1 april heeft de minister alle GGD’s opgeroepen om de infrastructuur voor de opvang van patiënten met het corona-virus in zorgcentra buiten het ziekenhuis vorm te geven. Een aantal leden van VPTZ Nederland is al benaderd door de GGD of andere partijen om hun BTH ter beschikking te stellen om als coronacentrum of coronahospice te dienen. Een enkel BTH is hier zelfs al op ingericht.
    Deze nieuwe invulling kan gevolgen hebben voor het betrokken eigen personeel, de vrijwilligers en de financiering van hulp en ondersteuning volgend jaar. Daarom zouden we u willen vragen het aan ons te laten weten als dit verzoek zich daadwerkelijk aandient zodat we zicht hebben op deze ontwikkeling. Op basis hiervan kunnen we dan ook kijken wat er nodig is om uw belangen bij het ministerie van VWS zo goed mogelijk te behartigen. U kunt contact met ons opnemen via info@vptz.nl en 033-7601070.
  1. Is het raadzaam om voor betaalde coördinatoren arbeidstijdsverkorting aan te vragen?
    Op 17 maart 2020 heeft het kabinet een noodpakket met economische maatregelen gepresenteerd. De precieze uitvoering daarvan wordt in de komende tijd uitgewerkt. Wij hebben deze vraag voorgelegd aan het ministerie van VWS. De regeling voor arbeidstijdverkorting geldt alleen voor organisaties die in acute problemen zijn gekomen en de lonen niet meer kunnen betalen. De organisaties die voor 2020 een subsidieregeling ontvangen, zouden in staat moeten zijn om de loonkosten dit jaar te blijven betalen. Op dit moment hoeft door VPTZ-organisaties daarom geen arbeidstijdverkorting aangevraagd te worden.
  2. Door de mogelijke vermindering van het aantal cliënten zullen we subsidie mis gaan lopen. Is daar al over nagedacht?
    Ook dit hebben we neergelegd bij het ministerie van VWS. Het is nu nog niet mogelijk om in kaart te brengen wat de gevolgen zijn en hoe daarop ingespeeld moet worden. Voor het jaar 2021 wordt de subsidie gebaseerd op het aantal cliënten dat in 2019 ondersteund is. Dit gaat dus pas spelen bij de subsidieaanvraag voor het jaar 2022. We hebben dus nog even de tijd om dit te bespreken, waardoor we ons nu eerst op de acute problemen kunnen richten.

Heeft u een vraag die hier niet bijstaat, dan horen we dat natuurlijk graag. U kunt contact met ons opnemen via info@vptz.nl en 033-7601070.